Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Suçu
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçu, toplum sağlığını ve kamu düzenini doğrudan tehdit eden, Türk Ceza Kanunu’nda en ağır yaptırımlara bağlanmış suç tiplerinden biridir. Bu suç, yalnızca uyuşturucu maddenin satılması ile sınırlı olmayıp; üretim, ithalat, ihracat, sevk, nakil, depolama, aracılık ve satışa arz gibi çok geniş bir fiil alanını kapsamaktadır.
Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu ayrıntılı biçimde düzenlemiştir.
1. Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Tanımı
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçu; uyuşturucu maddenin ticari amaçla imal edilmesi, ithal veya ihraç edilmesi, satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi, sevk veya nakledilmesi, depolanması veya satın alınması fiillerinden herhangi birinin işlenmesiyle oluşur. Maddenin fiilen satılmış olması şart değildir. Satışa hazır şekilde bulundurulması da suçun oluşması için yeterlidir.
2. Suçun Koruduğu Hukuki Değer
Bu suç ile korunan temel hukuki değerler; toplum sağlığı, kamu düzeni, bireylerin bedensel ve ruhsal bütünlüğü ile özellikle çocuk ve gençlerin korunmasıdır. Bu nedenle suç, topluma karşı suçlar arasında yer almaktadır.
3. Suçun Unsurları
Fail: Uyuşturucu madde ticareti suçunun faili herkes olabilir, özel bir sıfat aranmaz.
Mağdur: Bu suçta mağdur toplumun tamamıdır.
Maddi unsur: Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ticari amaçla elde edilmesi, bulundurulması veya el değiştirmesidir.
Manevi unsur: Suç kasten işlenebilir. Failin, maddenin uyuşturucu olduğunu ve ticari amaç taşıdığını bilmesi gerekir.
4. Kullanmak İçin Bulundurma (TCK m.191) ile Ticaret Suçu (TCK m.188) Arasındaki Fark
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kullanmak için bulundurma ile ticaret suçunun ayrımının yapılmasıdır. Bu ayrım yapılırken;
- Maddenin miktarı,
- Paketlenme şekli,
- Hassas terazi, kilitli poşet gibi ekipmanların varlığı,
- Telefon mesajları ve para trafiği,
- Failin uyuşturucu kullanıcısı olup olmadığı,
- Olayın gerçekleşme biçimi
birlikte değerlendirilir.
5. Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Cezası
TCK m.188/3 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu işleyen kişi hakkında 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ve 20.000 güne kadar adli para cezası hükmolunur.
6. Cezayı Artıran Nitelikli Haller
Uyuşturucu madde ticareti suçunun;
-Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Üç veya Daha Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi,
- Okul, yurt, hastane, kışla gibi yerlere yakın alanlarda işlenmesi,
- Suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi,
- Uyuşturucu Maddenin Eroin, Kokain, Morfin, Sentetik Kannabionid ve Türevleri veya Baz Morfin Olması
- Çocuklara karşı işlenmesi
hallerinde ceza artırılmaktadır.
7. Etkin Pişmanlık (TCK m.192)
(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(3) Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.
(4) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/16 md.) Bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının 279 uncu ve 280 inci maddeler uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.
8. Tutuklama ve Yargılama Süreci
Uyuşturucu madde ticareti suçu katalog suçlar arasında yer aldığından tutuklama ihtimali yüksektir. Yargılama görevli Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılır.
9. Zamanaşımı ve Uzlaşma
Uyuşturucu madde ticareti suçu uzlaşmaya tabi değildir. Dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
10. Uygulamada Sık Karşılaşılan Sorunlar
- Kullanmak için bulundurmanın ticaret olarak değerlendirilmesi,
- Hukuka aykırı arama ve el koyma işlemleri,
- Etkin pişmanlık hükümlerinin geç veya yanlış uygulanması,
- Dijital delillerin hatalı yorumlanması.
11. Yargıtay Kararları Işığında Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu
Yargıtay uygulamasında, uyuşturucu madde ticareti suçunun varlığı değerlendirilirken yalnızca maddenin miktarına değil, olayın tüm koşullarına bakılmaktadır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre; sanığın üzerinde ele geçirilen uyuşturucu maddenin miktarı, paketlenme biçimi ve satışa hazır halde bulunması, ticaret suçunun kabulü için yeterli görülmektedir.
Örnek Yargıtay Kararı:
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2019/3456 E., 2020/4789 K. sayılı kararında; sanığın üzerinde farklı paketler halinde ele geçirilen uyuşturucu maddelerin, kişisel kullanım sınırını aşması ve satışa hazır halde bulunması nedeniyle eylemin uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturduğuna hükmetmiştir.
12. Sıkça Sorulan Sorular
1- Uyuşturucu satılmadan yakalanırsa suç oluşur mu?
Evet. Ticari amaçla bulundurmak suçun oluşması için yeterlidir.
2- İlk defa işlenmesi cezayı kaldırır mı?
Hayır. Ancak mahkeme tarafından takdiri indirim uygulanabilir.
3- Az miktar uyuşturucu ticaret sayılır mı?
Miktar tek başına belirleyici değildir. Tüm deliller birlikte değerlendirilir.
SONUÇ
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçu, ağır hapis ve adli para cezaları içeren son derece ciddi bir suçtur. Suçun doğru nitelendirilmesi, delillerin hukuka uygunluğu ve etkin pişmanlık hükümlerinin zamanında uygulanması davanın sonucunu doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle sürecin en başından itibaren ceza hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması büyük önem taşımaktadır.