İFTİRA SUÇU (TCK m. 267) 

GİRİŞ
İftira suçu, yalnızca ceza hukuku bakımından değil, aynı zamanda özel hukuk açısından da ciddi sonuçlar doğuran bir suç tipidir. Gerçeğe aykırı suç isnatları nedeniyle kişilerin özgürlüğü kısıtlanabilmekte, toplum içindeki itibarı zedelenmekte ve maddi–manevi zararlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle iftira suçu hem Türk Ceza Kanunu’nda hem de tazminat hukuku kapsamında önem arz eder.

1. İFTİRA SUÇUNUN KANUNİ DAYANAĞI (TCK m. 267)
Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesi iftira suçunu ayrıntılı şekilde düzenlemiştir. İftira suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; işlemediğini bildiği halde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi iftira suçunu işlemiş olur. İsnat, yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın ve yayın araçları kullanılarak gerçekleştirilebilir.

TCK m.267/1:
 Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu düzenleme ile:
- Failin isnadın gerçek olmadığını bilmesi,
- İsnadın belirli bir kişiye yönelmesi,
- Yetkili makamların harekete geçirilmesi
şartları aranmaktadır.

TCK m.267/2:
Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında artırılır.

TCK m.267/3:
Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş mağdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

TCK m.267/4:
Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olan mağdurun bu fiil nedeniyle gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; iftira eden, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.

TCK m.267/5:

Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

TCK m.267/6:

Mağdurun mahkûm olduğu hapis cezasının infazına başlanmış ise, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır.

2. KORUNAN HUKUKİ DEĞERLER
- Kişinin şeref, onur ve saygınlığı
- Masumiyet karinesi
- Kişi özgürlüğü ve güvenliği
- Yargı mercilerinin doğru ve etkin çalışması

3. İFTİRA SUÇUNUN UNSURLARI
Fail, mağdur, fiil, yetkili makama bildirim ve doğrudan kast unsurları birlikte gerçekleşmelidir.

4. İFTİRA SUÇUNUN CEZASI
İftira suçunun temel cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Nitelikli hallerde ceza kademeli olarak artırılır.

5. İFTİRA SUÇUNDA ŞİKÂYET VE ZAMANAŞIMI
Suç şikâyete tabi değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulur. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

6. İFTİRA SUÇUNDA TAZMİNAT SORUMLULUĞU
İftira suçuna maruz kalan kişi, ceza davasından bağımsız olarak maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

6.1. Manevi Tazminat
Türk Borçlar Kanunu m.58 uyarınca, kişilik hakları saldırıya uğrayan kişi manevi tazminat talep edebilir. İftira nedeniyle:
- Toplum nezdinde itibar kaybı,
- Psikolojik yıpranma,
- Sosyal çevrede dışlanma
manevi tazminat gerekçesi oluşturur.

6.2. Maddi Tazminat
İftira nedeniyle:
- İş kaybı,
- Gelir kaybı,
- Avukatlık ve yargılama giderleri
maddi tazminat kapsamında talep edilebilir.

6.3. Devlete Karşı Tazminat
İftira nedeniyle haksız tutuklama veya mahkûmiyet söz konusu olmuşsa, kişi öncelikle devlete karşı tazminat davası açabilir. Devlet daha sonra iftiracıya rücu eder.

7. CEZA DAVASI İLE TAZMİNAT DAVASI ARASINDAKİ İLİŞKİ
Ceza davasında verilen mahkûmiyet kararı, hukuk mahkemesi açısından güçlü delil niteliğindedir. Ancak ceza davası açılmamış olsa dahi tazminat davası açılabilir.

8. SOSYAL MEDYA VE BASIN YOLUYLA İFTİRA
Sosyal medya paylaşımları, haber siteleri ve dijital platformlar basın ve yayın kapsamında değerlendirilir ve cezayı ağırlaştırabilir.

9. İftira Suçu ile Benzer Suçlar Arasındaki Farklar

9.1. Hakaret – İftira Farkı

9.2. Suç Uydurma – İftira Farkı

• Suç uydurma: Ortada mağdur yoktur.

• İftira: Belirli bir kişi hedef alınır.

9. YARGITAY UYGULAMALARI

Yargıtay uygulamasında özellikle şu hususlar vurgulanmaktadır:

• İsnadın soyut ve genel olmaması gerekir.

• Failin, isnat edilen fiilin işlenmediğini bildiği açıkça ortaya konmalıdır.

• Şikâyet hakkının kötüye kullanılması iftira sayılabilir.

SONUÇ
İftira suçu, bireyin özgürlüğünü, itibarını ve ekonomik durumunu doğrudan etkileyen ağır bir suçtur. Bu nedenle iftiraya uğrayan kişilerin hem ceza davası hem de tazminat haklarını etkin biçimde kullanmaları gerekmektedir.İftira suçları hem ceza hem de tazminat boyutu bulunan teknik davalardır. Hak kaybı yaşanmaması için ceza hukuku alanında uzman bir avukattan profesyonel destek alınması büyük önem taşır.