İİK 89 Haciz İhbarnamesi: Süreç, İtiraz Yöntemleri ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesinde düzenlenen haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü kişilerde bulunan alacak ve hakların haczi için uygulanan en etkili icra hukuku araçlarından biridir. Bu mekanizma hem borçlunun malvarlığını koruma gücünü doğrudan etkiler hem de üçüncü kişilere ciddi yükümlülükler getirir. Uygulamada haciz ihbarnamelerine verilecek cevapların önemi büyüktür; zira zamanında ve doğru cevap verilmeyen ihbarnameler, üçüncü kişiyi borçlu gibi sorumlu hâle getirebilir.
Bu blog yazımızda, haciz ihbarnamesi sürecinin tüm boyutlarını, itiraz yöntemlerini, süreleri, üçüncü kişilerin sorumluluklarını, borçlunun başvurabileceği yolları ve uygulamada sık yapılan hataları ele alıyoruz.
1.) Haciz İhbarnamesi Nedir?
Haciz ihbarnamesi, icra müdürlüğünün borçlunun üçüncü kişilerdeki para, alacak ve haklarının haczini sağlamak amacıyla gönderdiği resmi bildiridir. Bununla, üçüncü kişiden borçluya ait bir alacak, hak veya taşınır malın bulunup bulunmadığı sorulur.
Bu bildirim, özellikle:
- banka hesapları,
- maaş ve ücretler,
- kira gelirleri,
- ticari alacaklar,
- ortaklık paylarına ilişkin haklar
gibi malvarlığı unsurlarını hedef alır.
--------------------------------------------------------------------
2.) İİK 89 Kapsamında Gönderilen Haciz İhbarnamesi Türleri
A) 89/1 Haciz İhbarnamesi
Bu aşamada üçüncü kişiden borçluya ait bir alacak, hak veya mal bulunup bulunmadığı sorulur. Üçüncü kişinin **7 gün içinde** icra müdürlüğüne yazılı cevap vermesi gerekir.
Cevap verilmezse:
– Borçluya ait bir mal veya hak bulunmadığı kabul edilmez, ancak süreç 89/2 haciz ihbarnamesi ile devam eder.
B) 89/2 Haciz İhbarnamesi
İkinci bildirim niteliğindedir. Üçüncü kişi yine **7 gün içinde** cevap vermek zorundadır.
Cevap verilmezse:
– Üçüncü kişi borcu kabul etmiş sayılabilir.
– İcra takibinin tarafı gibi sorumlu hâle gelebilir.
C) 89/3 Haciz İhbarnamesi
Üçüncü bildirimi oluşturur. Üçüncü haciz ihbarnamesinde üçüncü kişiye aşağıdaki hususlar belirtilir: Tebliği izleyen 15 gün içinde borcun icra dairesine ödenmesi gerektiği, Yahut 15 gün içinde icra hukuk mahkemesinde borçlu olmadığını kanıtlaması için menfi tespit davası açması gerektiği, aksi halde dosyada borçlu sayılacağından ilgili para ya da malın teslimi için zorlanacağı bildirilir. Üçüncü kişi haciz ihbarnamesinde belirtilen 15 günlük yasal süresi içerisinde icra hukuk mahkemesinde menfi tespit davası açması halinde, süresi içerisinde açılan menfi tespit davası boyunca hakkında yapılan tüm icra işlemleri durur. Menfi tespit davasına ilişkin bu usul 89/3 haciz ihbarnamesine özel bir yoldur.
--------------------------------------------------------------------
3. Üçüncü Kişinin Hak ve Yükümlülükleri
Üçüncü kişi, kendisine ulaşan haciz ihbarnamesine doğru, açık ve yazılı bir şekilde cevap vermekle yükümlüdür. Yanlış, eksik veya gerçeğe aykırı bilgi verilmesi hukuki ve cezai sonuç doğurur.
Üçüncü kişi şunları bildirmelidir:
- Borçluya borcu olup olmadığı,
- Borçluya ait bir hak veya alacağın kendisinde bulunup bulunmadığı,
- Haciz uygulanmış bir alacağın varlığı,
- Alacağın daha önce devredilip devredilmediği.
--------------------------------------------------------------------
4. Haciz İhbarnamesine İtiraz Süreci ve Süreleri
A) Üçüncü Kişinin İtirazı
Üçüncü kişi kendisine gönderilen 89/1 ve 89/2 haciz ihbarnamelerine karşı **7 gün içinde** icra müdürlüğüne itiraz edebilir.
İtiraz gerekçeleri:
- Borçluya borcu bulunmaması,
- Borçlunun kendisinde bir hakkının veya alacağının olmaması,
- Alacağın daha önce haczedilmiş olması,
- Alacağın başkasına devredilmiş olması,
- Borç doğuran işlemin hiç gerçekleşmemiş olması.
5. Haciz İhbarnamesine Yanlış veya Eksik Cevap Vermenin Sonuçları
Üçüncü kişi gerçeğe aykırı beyanda bulunursa:
- Borçlu gibi sorumlu tutulabilir,
- Alacağın tamamını ödemekle yükümlü hâle gelebilir,
- Disiplin para cezası ile karşılaşır,
- Kötü niyet varsa tazminat sorumluluğu doğabilir.
Bu yaptırımlar, 89. maddenin uygulamadaki ağırlığını ortaya koymaktadır.
SONUÇ
İİK 89 kapsamında gönderilen haciz ihbarnameleri, icra takibinde son derece ciddi sonuçlar doğuran bir işlemdir. Sürelerin kaçırılması, yanlış cevap verilmesi veya hiç cevap verilmemesi hem borçlu hem de üçüncü kişiler açısından ağır yükümlülükler yaratır.
Profesyonel hukuki destekle sürecin yürütülmesi, olası mağduriyetleri en aza indirir ve hak kayıplarını önler.