İşçinin Haklı Fesih Sebepleri Nelerdir? 

Çalışma hayatında işçi ile işveren arasındaki ilişki çoğu zaman uyum içinde ilerlese de, bazı durumlarda işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetmesi gerekebilir. Türk İş Hukuku, işçiyi koruyan yapısıyla işçinin mağdur olduğu durumlarda iş akdini tazminat kaybı yaşamadan sona erdirebilmesine imkân tanımaktadır.

Bu yazımızda İş Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında işçiye tanınan haklı fesih nedenlerini detaylı şekilde inceleyeceğiz.

✔ Haklı Fesih Nedir?

Haklı fesih, işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesinin derhal ve tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla sona erdirilmesi anlamına gelir.

İşçi haklı nedenle fesih yaptığında kıdem tazminatına hak kazanır,

Ancak ihbar tazminatı almaz, çünkü fesih derhal gerçekleşir.

İşçi, fesih hakkını kullanırken yazılı bildirim yapmalı ve mümkünse gerekçeleri belgelendirmelidir.

İşçinin Haklı Fesih Yapabileceği 100 Somut Olay Örneği

Aşağıdaki örneklerin tamamı, İş Kanunu m.24 kapsamında **haklı nedenle derhal fesih** sebebi oluşturabilir niteliktedir.

A. Sağlık ve İş Güvenliği Nedenleri (1–20)

1. İşyerinde kimyasal madde solunması ve işçinin sağlığının tehdit altında olması.
2. İşçiye kişisel koruyucu ekipman verilmemesi.
3. Tozlu ortamda çalışan astım hastası işçiye uygun koruma sağlanmaması.
4. İşyerinde havalandırmanın sürekli bozuk olması.
5. Zehirli madde teması riskine rağmen güvenlik önlemi alınmaması.
6. İş arkadaşının bulaşıcı hastalığı olmasına rağmen aynı ortamda çalıştırılması.
7. İşverenin bulaşıcı hastalığını gizlemesi.
8. Yangın çıkışlarının kapalı olması.
9. Ağır yük taşıma yasağı olmasına rağmen işçinin zorlanması.
10. İş kazaları hakkında önlem alınmaması.
11. Gürültü seviyesi yüksek olmasına rağmen kulaklık verilmemesi.
12. Radyasyon riski olan yerde koruyucu olmadan çalıştırılmak.
13. Kimyasal dökülmesi sonrası alan temizlenmeden çalışmaya zorlanmak.
14. İşyerinde sürekli artan sıcaklık nedeniyle sağlık riski oluşması.
15. Asansör arızasına rağmen yük taşımada kullanılmaya devam edilmesi.
16. İşyerinde hijyen eksikliği sebebiyle sağlık sorunu oluşması.
17. Düzenli sağlık taraması yapılması gereken işte tarama yapılmaması.
18. Tehlikeli makine ekipmanlarında koruma kapaklarının olmaması.
19. İşverenin iş güvenliği eğitimlerini hiçbir zaman vermemesi.
20. İşyerinde sürekli kimyasal kokuya bağlı baygınlık vakaları yaşanması.

---

B. Ücret ve Mali Haklar Nedeniyle Haklı Fesih (21–40)

21. Ücretin 30 günü aşacak şekilde gecikmesi.
22. Ücretin eksik ödenmesi.
23. Mesai ücretlerinin ödenmemesi.
24. Ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi.
25. Primlerin hiç yatırılmaması.
26. SGK primlerinin eksik yatırılması.
27. Sigorta girişinin geç yapılması.
28. Asgari ücretten daha düşük ücret ödenmesi.
29. Elden ödeme yapılarak bordronun yanlış düzenlenmesi.
30. Ücretin bir kısmının elden, bordrosuz verilmesi.
31. Komisyon veya prim sözleşmede yazmasına rağmen ödenmemesi.
32. Yıllık izin ücretinin kullandırılmayıp ödenmemesi.
33. Yemek, yol, servis gibi yan hakların tek taraflı kaldırılması.
34. Maaş bordrosunda işçinin rızası dışında kesinti yapılması.
35. Bankaya düşük ücret gösterilip farkın elden verilmesi.
36. Ücret artışı söz verilmesine rağmen hiçbir zaman uygulanmaması.
37. Fazla mesaiye zorlayıp ücretinin ödenmemesi.
38. İşçinin harcırahlarının ödenmemesi.
39. Satış personelinin satış primi hakkının sebepsiz iptal edilmesi.
40. İşçinin performans bahaneleriyle sürekli ücret cezalarına uğratılması.

---

C. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık (41–70)

41. İşverenin işçiye hakaret etmesi.
42. İşverenin işçiye küfür etmesi.
43. İşçinin dini, siyasi veya etnik kökeni nedeniyle aşağılanması.
44. İşçinin özel hayatına müdahale edilmesi.
45. İşçinin sosyal medya paylaşımları nedeniyle baskı kurulması.
46. İşverenin işçiye yönelik tehditte bulunması.
47. İşçiye “isteklerini yapmazsan işten çıkarırım” baskısı yapılması.
48. Cinsel içerikli mesaj gönderilmesi.
49. İş arkadaşının cinsel tacizine rağmen işverenin önlem almaması.
50. İşyerinde sürekli psikolojik baskı (mobbing) uygulanması.
51. İşçinin rızası olmadan kamera ile izlenmesi.
52. İşçinin ses kayıtlarının izinsiz alınması.
53. İşyerinde işçinin kötü niyetle herkesin önünde küçük düşürülmesi.
54. Asılsız hırsızlık suçlaması yapılması.
55. İşçinin eşyalarının izinsiz aranması.
56. İşçiye karşı fiziksel şiddet tehdidi yapılması.
57. İşçinin özel bilgilerinin diğer çalışanlara açıklanması.
58. İşçinin şeref ve haysiyet kırıcı sözlerle sürekli aşağılanması.
59. İşçinin yaptığı işin sürekli alay konusu edilmesi.
60. İşçinin kişisel verilerinin hukuka aykırı kullanılması.
61. İşçinin fotoğraflarının izinsiz paylaşılması.
62. İşçinin mesajlarının izinsiz denetlenmesi.
63. İşçiye sürekli küfür eden bir çalışanın işveren tarafından korunması.
64. İşçinin rızası olmadan fazla iş yükü verilerek cezalandırılması.
65. İşçiye karşı yönetici tarafından alenen bağırılması.
66. İşçinin diğer çalışanların yanında aşağılayıcı görevlere verilmesi.
67. İşçinin işyeri dedikodularına alet edilmesi.
68. İşçinin ailevi sorunlarının işyerinde alay konusu edilmesi.
69. İşverenin işçiye karşı sürekli kötü niyetli davranış sergilemesi.
70. İşçinin alacağı hakları talep etmesi nedeniyle baskıya maruz kalması.

---

D. Çalışma Koşullarının Tek Taraflı Ağırlaştırılması (71–90)

71. İşçinin iş tanımının tamamen değiştirilmesi.
72. İşçinin rızası olmadan farklı bölgeye tayin edilmesi.
73. Vardiya saatlerinin sürekli değiştirilmesi.
74. İşçinin performans gerekçesiyle daha ağır işe verilmesi.
75. İşçiye zimmet yüklenmesi.
76. İşçinin çalışma saatlerinin uzatılması.
77. Fazla mesaiye zorlanması.
78. Mola sürelerinin kaldırılması.
79. Yıllık izinlerin kullandırılmaması.
80. Hafta tatili gününde sürekli çalışmaya zorlanmak.
81. Ara dinlenmelerinin verilmemesi.
82. İşçiye ek iş yüklerinin sürekli artması.
83. Belirli süreli işçinin belirsiz süreli gibi çalıştırılması.
84. Sözleşmede belirtilmeyen farklı pozisyonda çalıştırılması.
85. İşçinin belirli prim hedeflerini tutturması için baskı kurulması.
86. İşçinin görev tanımı dışında fiziksel güç gerektiren işe verilmesi.
87. İşçinin haber verilmeden gece vardiyasına alınması.
88. Kadın çalışanın hamilelik sonrası eski pozisyonuna döndürülmemesi.
89. İşçiye ulaşım servisi kaldırıldığı halde zorunlu mesai dayatılması.
90. İşçinin şehir dışı görevlere zorla gönderilmesi.

---

E. Zorlayıcı Sebepler ve İşverenin Davranışları (91–100)

91. İşyerinin deprem nedeniyle uzun süre kapalı kalması.
92. Sel/yangın sonrası işyerinin çalışılamaz hale gelmesi.
93. Doğal afet nedeniyle işyerine ulaşımın imkânsız olması.
94. İşyerinde devlet tarafından uygulanan zorunlu kapatma kararı.
95. İşverenin mali sıkıntılar nedeniyle işçileri uzun süre çalıştıramaması.
96. İşverenin iflas ettiği halde işçileri belirsiz bırakması.
97. İşverenin sık sık devamsızlık yaparak yönetimi aksatması.
98. İşverenin işçiye işe başlaması için gerekli ekipmanı vermemesi.
99. İşverenin çalışanı zorla fazla mesaiye bırakması.
100. İşçinin can güvenliğini tehdit eden üçüncü kişilere karşı önlem alınmaması.

Avukat Tavsiyesi

Haklı nedenle fesih teknik ve hukuki açıdan hassas bir süreçtir. Yanlış adımlar işçinin tazminatlarını kaybetmesine, hatta işverenin haksız yere tazminat talep etmesine yol açabilir.

Bu nedenle:

Dilekçe hazırlamadan

Fesih bildirimini yapmadan

Tazminat talebinde bulunmadan

Bir iş hukuku avukatından profesyonel destek alınması önemlidir.

Avukat, delillerin toplanmasından fesih sürecinin yürütülmesine, alacak davasının açılmasına kadar tüm adımlarda işçiyi doğru yönlendirecektir.